Effect van mestbewerking op bodemvruchtbaarheid is onzeker

Het doel van mestverwerking is het onttrekken van voedingsstoffen, vooral fosfaat, aan de Nederlandse landbouw. Daarmee verdwijnt ook organische stof. Het effect van mestbewerking is onzeker. Het is afhankelijk van de mate waarin in gebieden met een mes
Mestverwerking is één van de mogelijkheden om de druk op de mestmarkt te verlichten. Mestverwerking zorgt voor een afvoer van stikstof en fosfaat uit de Nederlandse landbouw, door export, verbranding of afzet naar tuincentra. Tegelijkertijd neemt ook de toepassing van mestbewerking toe. Het scheiden van onbewerkte mest tot meerdere mestproducten moet bijdragen aan een verhoging van de benutting van voedingsstoffen.

Het doel van mestverwerking is het onttrekken van voedingsstoffen, vooral fosfaat, aan de Nederlandse landbouw. In 2010 is 18 miljoen kilo fosfaat verwerkt. Ongeveer de helft hiervan is verbranding van vooral pluimveemest. Bijna een kwart wordt verwerkt tot substraat voor de champignonteelt. Na de teelt van champignons komt het op de markt als champost, waarvan dan weer driekwart wordt geëxporteerd. Een ander kwart wordt verwerkt tot mestkorrels voor de export. Kleinere hoeveelheden worden verwerkt tot compost of slib. De compost wordt ook vrijwel volledig geëxporteerd, terwijl het slib in de landbouw wordt afgezet.

Naast deze producten zijn ook nog andere mest en mestproducten in het buitenland afgezet. De totale mestexport bedroeg in 2010 ongeveer twee miljard kilo met daarin bijna 26 miljoen kilo fosfaat. De afzet naar natuur, hobbybedrijven en particulieren bedroeg ruim 2 miljoen kilo fosfaat. Het is duidelijk dat met verbranding, export en afzet buiten de landbouw ook organische stof verloren gaat voor de landbouw. In strikte zin kan worden beargumenteerd dat mestverwerking nadelig is voor de bodemvruchtbaarheid. Echter, de mestverwerking heeft tot doel om de ophoping van stikstof en fosfaat in de bodem te voorkomen.

De plaatsingsruimte voor fosfaat is voor meer dan 90% gevuld. Dus de ruimte voor afzet van fosfaat terug naar de landbouw, met de daaraan gekoppelde organische stof, is zeer beperkt. Momenteel wordt ook veel energie gestopt in de ontwikkeling en toepassing van bewerking van dierlijke mest. Mestvergisting en mestscheiding, eventueel in combinatie met verdere bewerking van de dunne fractie tot mineralenconcentraten, vormen daarin een belangrijk onderdeel. Na mestscheiding ontstaat een vaste fractie met een hogere fosfaat-stikstof verhouding en meer organische stof, en een vloeibare fractie met meer anorganische stikstof en minder fosfaat. Dunne fracties kunnen bijvoorbeeld via omgekeerde osmose verder worden bewerkt tot mineralenconcentraten. De dunne fractie en mineralenconcentraten bevatten veel water en worden dus hoofdzakelijk in de omgeving van veehouderij op gras, snijmaïs of ander akkerbouwland afgezet. De dikke fractie leent zich beter voor transport en dus voor afzet ! in de verder gelegen akkerbouwgebieden, of voor export.

Mestscheiding leidt mogelijk tot een andere verdeling van organische stof uit dierlijke mest over veehouderij en akkerbouw. Dit is alleen het geval als in de gebieden met een mestoverschot onbewerkte mest voor een belangrijk deel wordt vervangen door de dunne fractie of een mineralenconcentraat. Door de afvoer van de organische stofrijke dikke fractie uit de veehouderij kunnen de organische stofgehalten op het snijmaïsland op veehouderijbedrijven nadelig worden beïnvloed. Het uiteindelijke effect hangt af van de aanvoer uit andere bronnen zoals gewasresten of groenbemesters. Het effect van de aanvoer van de dikke fractie op organische stofgehalten van bouwland is onzeker. Het is nog niet duidelijk of de dikke fractie beter wordt geaccepteerd dan onbewerkte drijfmest tot nu toe. Bij een betere of gelijke acceptatie dan onbewerkte dunne mest wordt met dikke fractie wel duidelijk meer organische stof aangevoerd door de veel hogere verhouding tussen organische stof en fosfaat.




bron: Commissie van Deskundigen Meststoffenwet; 15-10-2012
auteur: J van Leijsen
« Terug naar het nieuwsoverzicht